Tạng Phế Trong Đông Y: Là gì? Chức năng, Bệnh lý, Điều trị

23/09/2025

Trong bức tranh toàn diện của y học cổ truyền, hệ thống Tạng Phủ đóng vai trò then chốt, giải thích cặn kẽ các quá trình sinh lý và bệnh lý trong cơ thể. Tạng Phế (肺), không chỉ đơn thuần là phổi theo y học hiện đại, mà là một hệ thống chức năng phức tạp, được ví như “Hoa Cái” – lớp bảo vệ trên cùng, chi phối khí hóa toàn thân.

Nội dung bài viết

Định nghĩa Tạng Phế theo Đông y

Khái niệm Tạng Phế trong Đông y vượt xa khỏi phạm trù giải phẫu học đơn thuần. Nó bao gồm phổi và toàn bộ hệ thống liên quan đến hô hấp, khí hóa, và cả sự tương tác với môi trường bên ngoài.

Bản chất: Tạng Phế thuộc hành Kim trong Ngũ Hành, biểu hiện sự thu liễm, tinh khiết.
Vị trí: Nằm ở lồng ngực, trên các tạng phủ khác, được ví như “vị trí cao nhất” trong cơ thể.
Khai khiếu: Ra mũi, thể hiện mối liên hệ mật thiết giữa Phế và hệ thống hô hấp trên.
Chủ: Bì mao (da lông), kiểm soát sự đóng mở của lỗ chân lông, bài tiết mồ hôi, và khả năng chống lại các tác nhân ngoại tà.
Quan hệ biểu lý: Với Đại Tràng (ruột già), thể hiện sự liên kết trong việc bài tiết và chuyển hóa.

Chức năng then chốt của Tạng Phế

Tạng Phế đảm nhận nhiều vai trò quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sự sống của cơ thể:

Chức năng	Mô tả	Ví dụ
Chủ khí, Tư hô hấp (主氣、司呼吸)	Đây là chức năng cốt lõi của Phế. Phế chủ về khí, bao gồm: Thanh khí (清氣): Khí trời được hít vào qua mũi. Tông khí (宗氣): Hình thành từ sự kết hợp giữa thanh khí và thủy cốc tinh vi (dinh dưỡng từ đồ ăn thức uống) do Tỳ vị vận hóa. Tông khí tụ ở ngực, liên quan mật thiết đến hoạt động hô hấp và sức mạnh của cơ thể. Chính khí (正氣): Khí bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh (tà khí).	Một người có Phế khí sung mãn sẽ có hơi thở sâu, đều đặn, sức khỏe tốt, ít bị bệnh tật. Ngược lại, Phế khí hư suy sẽ dẫn đến khó thở, mệt mỏi, dễ mắc các bệnh về đường hô hấp.
Chủ tuyên phát và túc giáng (主宣發和肅降)	Hai quá trình đối lập nhưng bổ sung cho nhau, đảm bảo sự lưu thông khí huyết và tân dịch trong cơ thể. Tuyên phát (宣發): Đưa khí ra ngoài, bao gồm cả việc bài tiết mồ hôi, giúp điều hòa thân nhiệt và loại bỏ chất thải. Túc giáng (肅降): Đưa khí xuống dưới, giúp khí đi xuống Thận, hỗ trợ chức năng của Thận trong việc nạp khí và điều hòa thủy dịch.	Khi bị cảm lạnh, chức năng tuyên phát của Phế bị cản trở, dẫn đến nghẹt mũi, sổ mũi.
Chủ thông điều thủy đạo (主通調水道)	Phế tham gia vào quá trình chuyển hóa và bài tiết thủy dịch.	Khi Phế khí hư, chức năng thông điều thủy đạo bị rối loạn, có thể gây ra các triệu chứng như phù thũng, tiểu ít.
Chủ bì mao (主皮毛)	Phế khí nuôi dưỡng bì mao, giúp da dẻ mịn màng, lỗ chân lông đóng mở nhịp nhàng, tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể.	Người có Phế khí khỏe mạnh thường có làn da hồng hào, ít bị các bệnh ngoài da.

Bệnh lý thường gặp liên quan đến Tạng Phế và phân tích theo biện chứng luận trị

Sự mất cân bằng trong chức năng của Tạng Phế có thể dẫn đến nhiều bệnh lý khác nhau, được phân loại theo các thể bệnh trong Đông y:

Bệnh lý	Nguyên nhân (ví dụ)	Triệu chứng (ví dụ)	Điều trị (ví dụ)
Ho do Phế hàn (肺寒咳嗽)	Cảm lạnh do phong hàn xâm nhập	Ho có đờm trắng loãng, sợ lạnh, nghẹt mũi, chảy nước mũi trong	Ôn phế tán hàn (ví dụ: Ma Hoàng Thang gia giảm)
Ho do Phế nhiệt (肺熱咳嗽)	Nhiễm nhiệt tà, ăn đồ cay nóng	Ho khan, ho có đờm vàng đặc, miệng khô, họng đau, sốt	Thanh phế nhiệt (ví dụ: Tang Cúc Ẩm)
Ho do Phế âm hư (肺陰虛咳嗽)	Bệnh lâu ngày làm hao tổn tân dịch	Ho khan kéo dài, ho khan về đêm, họng khô, miệng khát, người gầy, lòng bàn tay bàn chân nóng	Tư âm nhuận phế (ví dụ: Sa Sâm Mạch Đông Thang)
Hen suyễn (哮喘)	Đàm thấp ứ đọng ở Phế, Phế khí nghịch lên	Khó thở, thở khò khè, tức ngực, ho có đờm	Bình suyễn hóa đàm (ví dụ: Định Suyễn Thang)
Viêm phế quản (支氣管炎)	Ngoại tà xâm nhập, Phế khí bị uất trệ	Ho, khạc đờm, khó thở, sốt	Tùy theo thể bệnh (phong hàn, phong nhiệt, đàm thấp) mà có phương pháp điều trị khác nhau

Ứng dụng lâm sàng và điều trị theo Đông y

Đông y tiếp cận điều trị các bệnh lý Tạng Phế một cách toàn diện, dựa trên biện chứng luận trị, tức là chẩn đoán dựa trên các triệu chứng cụ thể của từng người bệnh.

Thuốc Đông dược	Sử dụng các Bài thuốc cổ phương được gia giảm linh hoạt tùy theo từng thể bệnh. Ví dụ: Ma Hoàng Thang (麻黃湯): Giải biểu tán hàn, trị chứng Phế hàn. Tang Cúc Ẩm (桑菊飲): Sơ phong thanh nhiệt, trị chứng Phế nhiệt. Bổ Phế Thang (補肺湯): Bổ ích Phế khí, trị chứng Phế khí hư.
Châm cứu (針灸)	Kích thích các huyệt vị trên kinh Phế và các kinh lạc liên quan để điều chỉnh chức năng của Phế. Một số huyệt thường được sử dụng: Phế Du (肺俞): Bổ Phế khí, trị ho, hen suyễn. Thái Uyên (太淵): Huyệt Nguyên của kinh Phế, có tác dụng bổ Phế khí, dưỡng Phế âm. Liệt Khuyết (列缺): Khai thông Phế khí, trị ho, đau đầu.
Xoa bóp, bấm huyệt (按摩、按壓)	Giúp lưu thông khí huyết, thư giãn cơ hô hấp, cải thiện chức năng Phế.
Dưỡng sinh (養生)	Chế độ ăn uống cân bằng, tập luyện khí công, thái cực quyền, giữ tinh thần thoải mái, tránh các tác nhân gây hại từ môi trường (khói bụi, ô nhiễm).

Tạng Phế không chỉ là một cơ quan hô hấp đơn thuần mà là một hệ thống chức năng phức tạp, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sự sống và sức khỏe của con người theo quan điểm Đông y. Việc hiểu rõ về Tạng Phế giúp chúng ta có cái nhìn sâu sắc hơn về sức khỏe và lựa chọn phương pháp chăm sóc sức khỏe phù hợp.

✅ #ĐÔNG_Y_ATHENA - #0912.954.289 一 Mời các Bác đặt lịch ạ 💖
1. #Châm_cứu_êm_gia_truyền (Thiền Châm)
2. #Bấm_huyệt trị liệu
3. #Vật_lý_trị_liệu
4. #Massage trị liệu
5. #Xông_hơi thải độc
6. #Tắm_Bồn_Thảo_Dược
7. #Gội_Đông_Y
8. #Thuốc_Đông_Y Nổi Tiếng Lưu Truyền
❤ CHỮA TRỊ CHUYÊN SÂU:
1. #Đau_đầu, #Cổ_vai_gáy, Đau lưng, Đau nhức toàn thân, Tê bì tay chân, Lạnh tay chân
2. #Xương_khớp: #Thoát_vị, Thoái hóa, Thần kinh tọa ... #Nắn_chỉnh Xương Khớp: #Gù_lưng, chệch khớp
3. #Tiền_đình, #Mất_ngủ, Căng thẳng thần kinh, Rối loại lo âu, Trầm cảm ...
5. Hỗ trợ phục hồi Bệnh thoái hóa thần kinh #Run_Tay, #Pakinson, Bệnh nháy mắt "TIC" ...
6. Hỗ trợ Bệnh Nhân phục hồi sau #tai_biến, #đột_quỵ ... phục hồi sau chấn thương, phẫu thuật
7. Chữa #giảm_béo bằng Đông Y, #Giảm_cân hiệu quả
8. Phục hồi #Sinh_lý nam nữ, Tăng cường sức khỏe cho các cặp vợ chồng
9. Phục hồi các bệnh nặng, #Suy_Thận, #Gan, #Dạ_Dày, Tiêu_hóa, Huyết_Áp ...
10. Các bệnh mãn tính khác...
✅ #CHÂM_CỨU_Ở_ĐÂU? #BẤM_HUYỆT_Ở_ĐÂU? #VẬT_LÝ_TRỊ_LIỆU_Ở_ĐÂU?
ĐẾN ATHENA ĐỂ CHỮA TẬN GỐC BỆNH theo map dẫn đường 👉 https://maps.app.goo.gl/K22ECzGvZfk7J2Hc6
✅ ĐÔNG Y ATHENA - Chuẩn Đông Y, tự hào giúp hàng ngàn bệnh nhân thoát khỏi bệnh tật
Đặt Khám Miễn phí: 0912.954.289
#Đông_Y_Athena #Lương_Y_Phạm_Đức_Tuấn (#Bàn_tay_vàng_Quốc_Gia) #Thầy_Tuấn_Châm_cứu
👉 ĐÔNG Y ATHENA CÓ ĐÀO TẠO TRUYỀN NGHỀ - LH 0912.954.289