Tạng Can Trong Đông Y: Là gì? Chức năng, Bệnh lý Điều trị

23/09/2025

Trong bức tranh toàn cảnh về sức khỏe con người dưới góc nhìn Đông y, Ngũ Tạng hiện lên như những trụ cột vững chắc, quyết định sự sống còn và sinh mệnh của mỗi cá nhân. Tạng Can, thuộc hành Mộc, mang trong mình sức sống mãnh liệt, sinh sôi nảy nở, giống như một “vị tướng quân” tài ba, nắm giữ vai trò then chốt trong việc điều hòa khí huyết, cân bằng tình chí, và đảm bảo sự vận hành trơn tru của cơ thể.

Nội dung bài viết

Tạng Can – “Vị Tướng” Can Trường trong Ngũ Tạng

Tạng Can trong Đông y có thể được xem là tương đương với gan trong y học hiện đại. Tuy nhiên, nếu chỉ đơn thuần coi Can là gan thì quả là một sự giản lược đáng tiếc. Bởi lẽ, phạm vi chức năng của Can trong Đông y vượt xa hơn thế, bao hàm cả những khía cạnh tinh tế về mặt tinh thần, cảm xúc và năng lượng sống.

Theo quan niệm “Thiên Nhân hợp nhất”, Can thuộc hành Mộc, mang đặc tính của mùa xuân, của sự sinh sôi nảy nở, vươn lên mạnh mẽ. Kinh mạch của Can, giống như những “con đường vận chuyển” năng lượng sống, đi qua âm bộ, bụng dưới, mạng sườn và lên đỉnh đầu, kết nối và tác động đến mọi bộ phận trong cơ thể.

Can – Nắm Giữ Bốn Trọng Trách Quan Trọng

Can chủ Tàng Huyết, Sơ Tiết, Chủ Cân, Khai Khiếu Ra Mắt. Mỗi chức năng này đều thể hiện vai trò quan trọng của Can trong việc duy trì sự cân bằng và hài hòa cho cơ thể.

Chức năng	Mô tả	Ví dụ
Tàng Huyết (Dự trữ máu)	Giống như một “kho dự trữ” khổng lồ, Can có khả năng điều tiết lượng máu trong cơ thể một cách linh hoạt. Khi cơ thể nghỉ ngơi, Can “cất giữ” máu, đảm bảo nguồn cung cấp dồi dào cho các hoạt động. Khi vận động, Can lại “điều tiết” máu đến nuôi dưỡng các cơ quan, đáp ứng nhu cầu năng lượng tăng cao. Chính nhờ chức năng này mà cơ thể luôn duy trì được sự ổn định và hoạt động hiệu quả.	Các nghiên cứu hiện đại đã chỉ ra rằng, gan có khả năng dự trữ khoảng 10-15% tổng lượng máu của cơ thể. Trong trường hợp mất máu cấp tính, gan sẽ “giải phóng” lượng máu dự trữ này để bù đắp cho lượng máu đã mất, giúp duy trì huyết áp và chức năng sống.
Sơ Tiết (Điều hòa khí huyết và tình chí)	Can giống như một “nhạc trưởng” tài ba, điều hòa khí huyết, giúp cho “dàn nhạc” cơ thể vận hành nhịp nhàng, không bị tắc nghẽn hay rối loạn.	Khi Can khí uất trệ, khí huyết không lưu thông, con người dễ rơi vào trạng thái cáu gắt, bực bội, đau tức ngực sườn, rối loạn tiêu hóa, kinh nguyệt không đều. Ngược lại, khi Can khí điều hòa, tâm tình thoải mái, khí huyết lưu thông, cơ thể khỏe mạnh, tinh thần sảng khoái.
Chủ Cân (Nuôi dưỡng gân cơ)	Can cung cấp dinh dưỡng cho gân cơ, giúp duy trì sự dẻo dai, linh hoạt, đảm bảo cho mọi hoạt động co duỗi, vận động của cơ thể diễn ra thuận lợi.	Khi Can huyết hư, gân cơ không được nuôi dưỡng đầy đủ, dễ gặp các triệu chứng như chuột rút, tê bì chân tay, vận động khó khăn.
Khai Khiếu Ra Mắt (Mở ra cửa ngõ tâm hồn)	Can có mối liên hệ mật thiết với đôi mắt, cung cấp tinh khí để nuôi dưỡng mắt, giúp thị lực tinh tường, sáng rõ.	Theo các tài liệu cổ, “Can khai khiếu ra mắt”, “Can chủ thị lực”. Khi Can huyết hư, mắt có thể bị mờ, nhìn không rõ. Khi Can hỏa vượng, mắt có thể bị đỏ, ngứa, đau.

Khi “Vị Tướng” Can Gặp “Nạn”, Cơ Thể Báo Động

Tạng Can khỏe mạnh là nền tảng cho sức khỏe toàn diện. Tuy nhiên, khi Can bị tổn thương, chức năng sinh lý bị rối loạn, cơ thể sẽ phát ra những “tín hiệu báo động” thông qua các chứng bệnh:

Chứng Bệnh	Biểu Hiện Thực Tế
Can Khí Uất Trệ: Khí trong Can bị ứ trệ, không lưu thông	Theo thống kê, tỷ lệ người mắc chứng Can khí uất trệ ngày càng gia tăng, đặc biệt là ở những người sống trong môi trường căng thẳng, áp lực cao. Các triệu chứng thường gặp bao gồm: đau tức ngực sườn, căng tức đầu, khó chịu, dễ cáu gắt, rối loạn kinh nguyệt…
Can Hỏa Thượng Nhiễm: Hỏa (nhiệt) trong Can bốc lên quá mức	Chứng Can hỏa thượng nhiễm thường gặp ở những người có lối sống không điều độ, lạm dụng rượu bia, thức ăn cay nóng. Các triệu chứng thường gặp bao gồm: đau đầu, chóng mặt, ù tai, mắt đỏ, nóng giận, mất ngủ…
Can Dương Thượng Cang: Dương khí của Can bốc lên quá mạnh	Chứng Can dương thượng cang thường gặp ở những người có tiền sử cao huyết áp, đột quỵ. Các triệu chứng thường gặp bao gồm: đau đầu dữ dội, chóng mặt, hoa mắt, co giật, hôn mê…
Can Huyết Hư: Huyết trong Can bị thiếu hụt	Phụ nữ sau sinh, người bị thiếu máu thường dễ mắc chứng Can huyết hư. Các triệu chứng thường gặp bao gồm: hoa mắt, chóng mặt, da xanh xao, móng tay nhợt, kinh nguyệt ít, rong kinh…
Can Phong Nội Động: Phong tà xâm nhập vào Can	Chứng Can phong nội động thường gặp ở những người có cơ địa yếu, dễ bị nhiễm lạnh. Các triệu chứng thường gặp bao gồm: run rẩy, co giật, méo miệng, mắt lác…

Đông Y – Nghệ Thuật Chăm Sóc “Vị Tướng” Can

Với nguyên tắc Biện Chứng Luận Trị, Đông y chú trọng vào việc tìm hiểu căn nguyên gây bệnh, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp với từng cá nhân. Một số phương pháp thường được sử dụng để điều trị bệnh lý về Can bao gồm:

Phương pháp điều trị	Ví dụ
Thuốc: Sử dụng các Vị thuốc có tác dụng sơ can giải uất, thanh can lương huyết, bổ huyết…	Bài thuốc “Tiêu Dao Tán” là một trong những bài thuốc kinh điển được sử dụng để điều trị chứng Can khí uất trệ.
Châm cứu: Kích thích vào các huyệt vị trên kinh Can để điều hòa khí huyết, khai thông kinh lạc.	Huyệt Thái xung, Hành gian, Tam âm giao là những huyệt vị quan trọng trên kinh Can, thường được sử dụng trong điều trị các bệnh lý về Can.
Bấm huyệt: Tác động vào các huyệt vị để điều chỉnh chức năng tạng phủ.	Day ấn huyệt Thái xung có thể giúp giảm đau tức ngực sườn, căng thẳng đầu, cải thiện tình trạng Can khí uất trệ.
Chế độ ăn uống: Hạn chế các thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ, rượu bia, tăng cường rau xanh, trái cây.	Nên ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, uống đủ nước, hạn chế thịt đỏ, đồ ăn chiên xào, rượu bia, thuốc lá.
Chế độ sinh hoạt: Giữ tinh thần thoải mái, tránh stress, căng thẳng, luyện tập thể dục điều độ.	Thường xuyên tập luyện các môn thể dục nhẹ nhàng như yoga, thiền định, đi bộ giúp điều hòa khí huyết, giảm căng thẳng, cải thiện chức năng Can.

“Thần Dược” Cho “Vị Tướng” Can

Đông y sử dụng nhiều vị thuốc quý để “bồi bổ” và “chữa lành” cho Tạng Can. Dưới đây là một số vị thuốc tiêu biểu:

Vị thuốc	Tác dụng	Ứng dụng
Sài hồ	Sơ can giải uất, giải nhiệt	Điều trị Can khí uất trệ, cảm mạo, sốt
Bạch thược	Bình can chỉ thống, dưỡng huyết	Điều trị đau bụng kinh, chứng đau do Can khí uất trệ
Hương phụ	Hành khí giải uất, điều kinh chỉ thống	Điều trị đau bụng kinh, kinh nguyệt không đều, stress
Sinh địa	Thanh nhiệt lương huyết, dưỡng âm	Điều trị Can hỏa vượng, mất ngủ, nóng trong người
Đương quy	Bổ huyết hoạt huyết, điều kinh chỉ thống	Điều trị Can huyết hư, kinh nguyệt ít, rong kinh

Đông Y Athena mong rằng bài viết này đã giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về vai trò quan trọng của Tạng Can trong việc duy trì sức khỏe. Hãy chủ động chăm sóc “vị tướng” Can của mình bằng cách điều chỉnh lối sống, chế độ ăn uống, và sử dụng các phương pháp Đông y phù hợp để có một cơ thể khỏe mạnh, tinh thần minh mẫn.

✅ #ĐÔNG_Y_ATHENA - #0912.954.289 一 Mời các Bác đặt lịch ạ 💖
1. #Châm_cứu_êm_gia_truyền (Thiền Châm)
2. #Bấm_huyệt trị liệu
3. #Vật_lý_trị_liệu
4. #Massage trị liệu
5. #Xông_hơi thải độc
6. #Tắm_Bồn_Thảo_Dược
7. #Gội_Đông_Y
8. #Thuốc_Đông_Y Nổi Tiếng Lưu Truyền
❤ CHỮA TRỊ CHUYÊN SÂU:
1. #Đau_đầu, #Cổ_vai_gáy, Đau lưng, Đau nhức toàn thân, Tê bì tay chân, Lạnh tay chân
2. #Xương_khớp: #Thoát_vị, Thoái hóa, Thần kinh tọa ... #Nắn_chỉnh Xương Khớp: #Gù_lưng, chệch khớp
3. #Tiền_đình, #Mất_ngủ, Căng thẳng thần kinh, Rối loại lo âu, Trầm cảm ...
5. Hỗ trợ phục hồi Bệnh thoái hóa thần kinh #Run_Tay, #Pakinson, Bệnh nháy mắt "TIC" ...
6. Hỗ trợ Bệnh Nhân phục hồi sau #tai_biến, #đột_quỵ ... phục hồi sau chấn thương, phẫu thuật
7. Chữa #giảm_béo bằng Đông Y, #Giảm_cân hiệu quả
8. Phục hồi #Sinh_lý nam nữ, Tăng cường sức khỏe cho các cặp vợ chồng
9. Phục hồi các bệnh nặng, #Suy_Thận, #Gan, #Dạ_Dày, Tiêu_hóa, Huyết_Áp ...
10. Các bệnh mãn tính khác...
✅ #CHÂM_CỨU_Ở_ĐÂU? #BẤM_HUYỆT_Ở_ĐÂU? #VẬT_LÝ_TRỊ_LIỆU_Ở_ĐÂU?
ĐẾN ATHENA ĐỂ CHỮA TẬN GỐC BỆNH theo map dẫn đường 👉 https://maps.app.goo.gl/K22ECzGvZfk7J2Hc6
✅ ĐÔNG Y ATHENA - Chuẩn Đông Y, tự hào giúp hàng ngàn bệnh nhân thoát khỏi bệnh tật
Đặt Khám Miễn phí: 0912.954.289
#Đông_Y_Athena #Lương_Y_Phạm_Đức_Tuấn (#Bàn_tay_vàng_Quốc_Gia) #Thầy_Tuấn_Châm_cứu
👉 ĐÔNG Y ATHENA CÓ ĐÀO TẠO TRUYỀN NGHỀ - LH 0912.954.289