Huyệt Nguyên là gì?

23/09/2025

Huyệt Nguyên, hay còn gọi là “huyệt Gốc,” đóng vai trò như “cửa ngõ” kết nối trực tiếp với nguyên khí của lục phủ ngũ tạng, là nền tảng cho sức khỏe và sinh mệnh.

Nội dung bài viết

Bài viết này sẽ đi sâu phân tích về huyệt Nguyên, bổ sung bằng chứng khoa học, số liệu thực tế và kinh nghiệm lâm sàng để mang đến cái nhìn toàn diện và chuyên sâu về hệ thống huyệt đạo quan trọng này.

Khái Niệm & Cơ Sở Lý Luận Về Huyệt Nguyên

Theo Y Học Cổ Truyền, “Nguyên khí” là loại khí tiên thiên, được tàng trữ ở thận, là nguồn năng lượng gốc rễ duy trì mọi hoạt động sống. Mười hai huyệt Nguyên chính là nơi nguyên khí đi qua, lưu lại và phân bố đến các tạng phủ tương ứng. Do đó, các huyệt này phản ánh trực tiếp tình trạng thịnh suy của nguyên khí và sức khỏe của tạng phủ.

Vị Trí & Mối Liên Hệ Của 12 Huyệt Nguyên Với Tạng Phủ

STT	Huyệt Nguyên	Kinh	Tạng Phủ	Vị Trí
1	Thái Uyên (LU9)	Kinh Phế	Tạng Phế	Ở chỗ lõm trên lằn chỉ ngang cổ tay, phía ngoài động mạch quay, nơi chỗ lõm sát xương đậu (lấy ở chỗ mạch đập rõ).
2	Hợp Cốc (LI4)	Kinh Đại Trường	Tạng Đại Trường	Ở chỗ lõm giữa xương bàn tay 1 và 2 (ngón cái và ngón trỏ), hơi lệch về phía xương bàn tay thứ 2, khi khép ngón trỏ và ngón cái sát nhau, huyệt ở điểm cao nhất của cơ bắp ngón trỏ – cái.
3	Xung Dương (ST42)	Kinh Vị	Tạng Vị	Ở mu bàn chân, cách khe giữa ngón chân 2 và 3 (ngón trỏ và ngón giữa), từ khe ngón chân đo lên 5 tấc, nơi động mạch đập mạnh.
4	Thái Bạch (SP3)	Kinh Tỳ	Tạng Tỳ	Ở chỗ lõm phía sau – dưới đầu trong (gần ngón cái) của xương bàn chân thứ 1, nơi tiếp giáp giữa gan bàn chân và mu bàn chân.
5	Thần Môn (HT7)	Kinh Tâm	Tạng Tâm	Ở chỗ lõm trên lằn chỉ ngang cổ tay, phía ngoài gân cơ trụ trước và phía ngoài góc ngoài bờ trên xương trụ, nơi động mạch đập.
6	Uyển Cốt (SI4)	Kinh Tiểu Trường	Tiểu Trường	Ở bờ ngoài bàn tay, chỗ lõm giữa xương bàn tay thứ 5 và xương móc, ngang chỗ tiếp giáp da gan tay và mu tay.
7	Kinh Cốt (BL64)	Kinh Bàng Quang	Bàng Quang	Ở bờ ngoài bàn chân, chỗ lõm ngay dưới đầu to, phía sau xương bàn chân thứ 5, nơi tiếp giáp da gan tay và mu tay.
8	Thái Khê (KI3)	Kinh Thận	Tạng Thận	Ở chỗ lõm giữa điểm cao nhất của mắt cá chân trong và bờ trong gân gót chân.
9	Đại Lăng (PC7)	Kinh Tâm Bào	Tâm Bào	Ở giữa lằn chỉ ngang cổ tay, giữa gân cơ gan tay lớn và gân cơ gan tay bé.
10	Dương Trì (TE4)	Kinh Tam Tiêu	Tam Tiêu	Ở mu tay, chỗ lõm ngay trên lằn chỉ ngang cổ tay, phía ngoài chỗ lõm của gân duỗi chung các ngón tay.
11	Khâu Khư (GB40)	Kinh Đởm	Đởm	Ở chỗ lõm phía trước – dưới mắt cá chân ngoài, nơi chỗ lõm của gân cơ mác ngắn và gân cơ mác trước.
12	Thái Xung (LR3)	Kinh Can	Tạng Can	Ở mu bàn chân, chỗ lõm giữa xương bàn chân thứ 1 và thứ 2 (ngón cái và ngón trỏ), đo lên 1,5 tấc (hoặc từ khe giữa ngón chân cái và ngón trỏ đo lên 2 tấc).

Vai Trò Chẩn Đoán & Bằng Chứng Lâm Sàng

Chẩn đoán dựa trên cảm giác đau

Nguyên tắc: Khi một tạng phủ bị bệnh, ấn vào huyệt Nguyên tương ứng sẽ xuất hiện cảm giác đau tức bất thường, gọi là “A thị huyệt”. Mức độ đau phản ánh mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Ví dụ:

Bệnh nhân viêm loét dạ dày tá tràng thường có điểm đau rõ rệt khi ấn vào huyệt Xung Dương (ST42).
Người bị hen suyễn có thể cảm thấy đau nhói khi ấn huyệt Thái Uyên (LU9).
Nghiên cứu của Viện Châm cứu Trung ương trên 500 bệnh nhân cho thấy, độ chính xác của phương pháp chẩn đoán bằng huyệt Nguyên đạt trên 80% đối với các bệnh lý nội tạng thông thường.

Thay đổi nhiệt độ da

Một số nghiên cứu chỉ ra rằng, nhiệt độ da tại huyệt Nguyên có thể thay đổi khi tạng phủ liên quan gặp vấn đề. Ví dụ, khi bị viêm đại tràng, nhiệt độ da tại huyệt Hợp Cốc (LI4) có thể cao hơn bình thường.

Điện trở da

Các nghiên cứu về điện châm cũng ghi nhận sự thay đổi điện trở da tại huyệt Nguyên khi tạng phủ tương ứng có bệnh lý.

Cơ Chế Tác Dụng & Hiệu Quả Điều Trị Của Huyệt Nguyên

Cơ Chế Tác Dụng

Điều hòa Nguyên khí: Tác động lên huyệt Nguyên giúp điều hòa và thúc đẩy lưu thông nguyên khí, từ đó khôi phục chức năng của tạng phủ, lập lại cân bằng âm dương cho cơ thể.
Phù Chính Khử Tà: Kích thích huyệt Nguyên giúp tăng cường chính khí (sức đề kháng), chống lại các yếu tố gây bệnh (tà khí), giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi.
Thông Kinh Hoạt Lạc: Huyệt Nguyên nằm trên các đường kinh, tác động lên huyệt giúp khơi thông kinh mạch, điều hòa khí huyết, giảm đau, cải thiện tuần hoàn.

Hiệu Quả Điều Trị

Bệnh lý về Phế	Châm cứu, bấm huyệt Thái Uyên (LU9) giúp điều trị hiệu quả các bệnh như: Ho, hen suyễn: Giảm tần suất và mức độ cơn hen, cải thiện chức năng hô hấp. Viêm phế quản: Giảm viêm, long đờm, giảm ho. Cảm mạo, viêm họng: Giảm các triệu chứng khó chịu, tăng cường sức đề kháng.
Bệnh lý về Đại Trường	Tác động lên Hợp Cốc (LI4) mang lại hiệu quả trong điều trị: Đau bụng, tiêu chảy, táo bón: Điều hòa nhu động ruột, cải thiện chức năng tiêu hóa. Viêm đại tràng: Giảm viêm, giảm đau, phục hồi niêm mạc đại tràng. Trĩ: Giảm đau, giảm sưng, hỗ trợ co búi trĩ.
Bệnh lý về Vị	Xung Dương (ST42) là huyệt chủ đạo trong điều trị các bệnh lý dạ dày: Viêm loét dạ dày tá tràng: Giảm đau, thúc đẩy quá trình làm lành vết loét. Đầy hơi, khó tiêu: Cải thiện chức năng tiêu hóa, giảm các triệu chứng khó chịu. Trào ngược dạ dày thực quản: Giảm triệu chứng ợ nóng, ợ chua.
Bệnh lý về Tâm	Thần Môn (HT7) có tác dụng tốt trong các trường hợp: Rối loạn giấc ngủ, mất ngủ: An thần, cải thiện chất lượng giấc ngủ. Hồi hộp, lo âu: Giảm căng thẳng, ổn định tâm lý. Đau thắt ngực: Giảm đau, cải thiện tuần hoàn mạch vành.
Bệnh lý về Can	Thái Xung (LR3) được sử dụng hiệu quả trong điều trị: Đau đầu, chóng mặt: Điều hòa khí huyết, giảm đau. Rối loạn kinh nguyệt: Điều hòa kinh nguyệt, giảm đau bụng kinh. Cao huyết áp: Hỗ trợ hạ huyết áp, ổn định huyết áp. Căng thẳng, dễ cáu gắt: Giúp thư giãn tinh thần, giảm stress.

Phối Hợp Huyệt Nguyên – Lạc

Trong thực hành lâm sàng, các thầy thuốc thường phối hợp huyệt Nguyên của kinh bệnh với huyệt Lạc của kinh có quan hệ biểu lý để tăng cường hiệu quả điều trị. Đây được gọi là phép châm “Nguyên Lạc phối huyệt” hay “Chủ Khách phối huyệt”.

Ví dụ:

Phế bệnh: Châm Thái Uyên (LU9) – Nguyên huyệt của kinh Phế phối hợp với Liệt Khuyết (LU7) – Lạc huyệt của kinh Phế thông với kinh Đại Trường.
Đại Trường bệnh: Châm Hợp Cốc (LI4) – Nguyên huyệt của kinh Đại Trường phối hợp với Thiên Lịch (LI6) – Lạc huyệt của kinh Đại Trường thông với kinh Phế.
Vị bệnh: Châm Xung Dương (ST42) – Nguyên huyệt của kinh Vị phối hợp với Phong Long (ST40) – Lạc huyệt của kinh Vị thông với kinh Tỳ.

Lưu ý: Phối hợp huyệt Nguyên – Lạc cần được thực hiện bởi thầy thuốc có chuyên môn để đảm bảo hiệu quả và an toàn.

Ứng Dụng Huyệt Nguyên Trong Các Phương Pháp Điều Trị

Châm Cứu	Đây là phương pháp phổ biến và hiệu quả nhất. Sử dụng kim châm tác động trực tiếp vào huyệt Nguyên, kết hợp với các thủ pháp bổ tả để đạt được mục đích điều trị. Số liệu thống kê: Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), châm cứu đã được chứng minh có hiệu quả trong điều trị hơn 40 loại bệnh lý, trong đó có nhiều bệnh lý liên quan đến tạng phủ được điều trị hiệu quả bằng cách tác động lên huyệt Nguyên.
Bấm Huyệt	Dùng lực của ngón tay day, ấn vào huyệt Nguyên. Phương pháp này an toàn, dễ thực hiện, có thể tự áp dụng tại nhà để phòng và hỗ trợ điều trị bệnh.
Xoa Bóp	Kết hợp xoa bóp vùng da xung quanh huyệt Nguyên giúp tăng cường lưu thông khí huyết, nâng cao hiệu quả điều trị.
Cứu Ngải	Dùng điếu ngải hơ nóng trên huyệt Nguyên, tạo nhiệt lượng tác động sâu vào huyệt, giúp ôn ấm kinh lạc, tán hàn, trừ thấp.
Thủy Châm	Bơm thuốc vào huyệt Nguyên, kết hợp tác dụng dược lý của thuốc và tác dụng điều hòa của huyệt đạo.
Dán thuốc	Dán cao vào các huyệt đạo tương ứng, làm ấm nóng vùng huyệt đạo, giúp tăng cường tuần hoàn, giảm đau hiệu quả.

Huyệt Nguyên là những huyệt đạo đặc biệt quan trọng, là “công tắc” điều chỉnh và “cửa sổ” phản ánh tình trạng sức khỏe của lục phủ ngũ tạng. Hiểu rõ về vị trí, chức năng và cách tác động lên huyệt Nguyên sẽ giúp chúng ta chủ động trong việc phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị bệnh tật, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Khuyến nghị

Nên tham khảo ý kiến của bác sĩ Y Học Cổ Truyền trước khi tự ý tác động lên huyệt Nguyên, đặc biệt là châm cứu.
Học cách xác định chính xác vị trí huyệt Nguyên để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất.
Kết hợp các phương pháp tác động lên huyệt Nguyên với chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học để đạt được hiệu quả tối ưu.
Nghiên cứu và ứng dụng huyệt Nguyên cần được tiếp tục đẩy mạnh để phát huy tối đa tiềm năng của Y Học Cổ Truyền trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò và tầm quan trọng của huyệt Nguyên là một trong những phương pháp hiệu quả để bảo vệ sức khỏe.

✅ #ĐÔNG_Y_ATHENA - #0912.954.289 一 Mời các Bác đặt lịch ạ 💖
1. #Châm_cứu_êm_gia_truyền (Thiền Châm)
2. #Bấm_huyệt trị liệu
3. #Vật_lý_trị_liệu
4. #Massage trị liệu
5. #Xông_hơi thải độc
6. #Tắm_Bồn_Thảo_Dược
7. #Gội_Đông_Y
8. #Thuốc_Đông_Y Nổi Tiếng Lưu Truyền
❤ CHỮA TRỊ CHUYÊN SÂU:
1. #Đau_đầu, #Cổ_vai_gáy, Đau lưng, Đau nhức toàn thân, Tê bì tay chân, Lạnh tay chân
2. #Xương_khớp: #Thoát_vị, Thoái hóa, Thần kinh tọa ... #Nắn_chỉnh Xương Khớp: #Gù_lưng, chệch khớp
3. #Tiền_đình, #Mất_ngủ, Căng thẳng thần kinh, Rối loại lo âu, Trầm cảm ...
5. Hỗ trợ phục hồi Bệnh thoái hóa thần kinh #Run_Tay, #Pakinson, Bệnh nháy mắt "TIC" ...
6. Hỗ trợ Bệnh Nhân phục hồi sau #tai_biến, #đột_quỵ ... phục hồi sau chấn thương, phẫu thuật
7. Chữa #giảm_béo bằng Đông Y, #Giảm_cân hiệu quả
8. Phục hồi #Sinh_lý nam nữ, Tăng cường sức khỏe cho các cặp vợ chồng
9. Phục hồi các bệnh nặng, #Suy_Thận, #Gan, #Dạ_Dày, Tiêu_hóa, Huyết_Áp ...
10. Các bệnh mãn tính khác...
✅ #CHÂM_CỨU_Ở_ĐÂU? #BẤM_HUYỆT_Ở_ĐÂU? #VẬT_LÝ_TRỊ_LIỆU_Ở_ĐÂU?
ĐẾN ATHENA ĐỂ CHỮA TẬN GỐC BỆNH theo map dẫn đường 👉 https://maps.app.goo.gl/K22ECzGvZfk7J2Hc6
✅ ĐÔNG Y ATHENA - Chuẩn Đông Y, tự hào giúp hàng ngàn bệnh nhân thoát khỏi bệnh tật
Đặt Khám Miễn phí: 0912.954.289
#Đông_Y_Athena #Lương_Y_Phạm_Đức_Tuấn (#Bàn_tay_vàng_Quốc_Gia) #Thầy_Tuấn_Châm_cứu
👉 ĐÔNG Y ATHENA CÓ ĐÀO TẠO TRUYỀN NGHỀ - LH 0912.954.289