Can Đởm Nhiệt: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán, điều trị

Nó là sự kết hợp của hai yếu tố bệnh lý:

• Thấp: Được hiểu là sự tích tụ quá mức của dịch thể bệnh lý trong cơ thể. Thấp có tính chất nặng, đục, trì trệ, và có xu hướng đi xuống. Trong YHCT, thấp thường liên quan đến chức năng của tạng Tỳ trong việc vận hóa thủy dịch.
• Nhiệt: Là một yếu tố bệnh lý có tính chất nóng, bốc lên, gây khô, và có thể làm tổn thương tân dịch. Nhiệt có thể do ngoại tà xâm nhập hoặc do sự mất cân bằng âm dương trong cơ thể gây ra.

Khi Thấp và Nhiệt kết hợp với nhau, chúng tạo thành Thấp Nhiệt, một yếu tố bệnh lý phức tạp hơn, gây ra nhiều triệu chứng đa dạng. Trong trường hợp Can Đởm thấp nhiệt, Thấp Nhiệt tập trung chủ yếu ở hai tạng phủ đó là tạng Can và Đởm và các đường kinh lạc liên quan.

Cơ chế bệnh sinh

• Ngoại cảm thấp nhiệt: Khí hậu nóng ẩm, môi trường ô nhiễm, hoặc tiếp xúc với các yếu tố gây bệnh (vi khuẩn, virus) có thể là nguyên nhân trực tiếp.
• Chế độ ăn uống: Ăn quá nhiều đồ béo ngọt, cay nóng, đồ chiên xào, rượu bia… sẽ làm tổn thương Tỳ Vị, sinh ra Thấp, và Thấp lâu ngày hóa Nhiệt.
• Căng thẳng, stress: Tình chí rối loạn, đặc biệt là giận dữ kéo dài, có thể làm Can khí uất kết, ảnh hưởng đến chức năng sơ tiết của Can và Đởm, từ đó Thấp Nhiệt dễ hình thành.
• Suy giảm chức năng Tỳ Vị: Tỳ Vị hư yếu không thể vận hóa thủy thấp, dẫn đến Thấp tích tụ và hóa Nhiệt.
• Rối loạn chuyển hóa Lipid, viêm gan siêu vi mạn, sỏi mật, viêm đường mật, đây là các yếu tố nguy cơ rõ ràng có thể gây viêm và tạo điều kiện cho thấp nhiệt phát sinh theo quan điểm YHHĐ.

Biểu hiện lâm sàng

Các biểu hiện lâm sàng của Can Đởm thấp nhiệt rất phong phú, bao gồm:

Triệu chứng toàn thân

• Đắng miệng: Cảm giác đắng trong miệng, đặc biệt vào buổi sáng. Đây là dấu hiệu đặc trưng của Đởm nhiệt.
• Chán ăn, ăn không ngon: Thấp nhiệt làm trở ngại chức năng tiêu hóa của Tỳ Vị.
• Buồn nôn, nôn: Thấp nhiệt quấy rối Vị khí, làm khí nghịch lên trên.
• Đầy trướng bụng: Khí cơ bị trở trệ do Thấp Nhiệt.
• Mệt mỏi, uể oải: Thấp làm trở ngại sự lưu thông của khí huyết.
• Sốt: Có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao, thường là sốt kiểu thấp nhiệt (sốt dai dẳng, không giảm nhiều khi dùng thuốc hạ sốt thông thường).
• Đau đầu, chóng mặt: Nhiệt bốc lên trên gây rối loạn.

Triệu chứng tại vùng Can Đởm

• Đau tức vùng hạ sườn phải: Vị trí của Can và Đởm. Đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội, lan ra sau lưng hoặc lên vai.
• Vàng da, vàng mắt: Đây là triệu chứng điển hình. Thấp nhiệt làm Đởm dịch tràn ra ngoài, thấm vào da và niêm mạc. Mức độ vàng da có thể thay đổi, từ vàng nhạt đến vàng đậm như nghệ.

Triệu chứng đường tiêu hóa

• Đại tiện bất thường (irregular bowel movements): Có thể táo bón (do nhiệt) hoặc tiêu chảy (do thấp), hoặc xen kẽ táo bón và tiêu chảy. Phân thường có mùi hôi, khó chịu.

Triệu chứng đường tiết niệu

• Tiểu tiện vàng sậm, đỏ (dark urine): Thấp nhiệt dồn xuống Bàng quang.
• Tiểu buốt, tiểu rắt (dysuria): Nhiệt gây kích ứng đường tiết niệu.

Triệu chứng sinh dục

Nam giới:

• Ngứa, ẩm ướt vùng bìu: Thấp nhiệt dồn xuống.
• Đau, sưng tinh hoàn: Viêm nhiễm do Thấp Nhiệt.

Nữ giới:

• Ngứa âm hộ: Thấp nhiệt dồn xuống.
• Khí hư (huyết trắng) ra nhiều, màu vàng, mùi hôi: Viêm nhiễm do Thấp Nhiệt.

Biểu hiện trên lưỡi và mạch

• Chất lưỡi đỏ: Phản ánh tình trạng Nhiệt.
• Rêu lưỡi vàng, nhớt: Rêu lưỡi vàng thể hiện Nhiệt, nhớt thể hiện Thấp.
• Mạch Huyền Sác: Mạch Huyền thể hiện bệnh ở Can, mạch Sác thể hiện Nhiệt.

Chẩn đoán phân biệt

Việc chẩn đoán phân biệt Can Đởm thấp nhiệt cần được thực hiện một cách cẩn trọng, dựa trên sự khác biệt tinh tế về triệu chứng và cơ chế bệnh sinh:

Điều trị

Điều trị Can Đởm thấp nhiệt cần tuân thủ nguyên tắc Thanh nhiệt, lợi thấp, sơ Can, lợi Đởm. Phương pháp điều trị bao gồm:

Thuốc

• Bài thuốc kinh điển: Long Đởm Tả Can Thang là bài thuốc chủ đạo.
• Gia giảm:
• Nếu đau nhiều: Thêm Xuyên luyện tử, Diên hồ sách.
• Nếu vàng da nhiều: Thêm Nhân trần, Chi tử.
• Nếu có viêm nhiễm rõ: Thêm Kim ngân hoa, Liên kiều, Hoàng bá.
• Nếu có sỏi mật: Thêm Kim tiền thảo, Hải kim sa.
• Các bài thuốc khác: Nhân trần cao thang, Bát chính tán có thể được sử dụng tùy theo biểu hiện cụ thể.

Châm cứu

• Các huyệt chính: Can du (BL18), Đởm du (BL19), Kỳ môn (LV14), Chương môn (LV13), Dương lăng tuyền (GB34), Thái xung (LV3), Hành gian (LV2), Nội đình (ST44), Tam âm giao (SP6).
• Kỹ thuật: Châm tả để thanh nhiệt, lợi thấp.

Chế độ ăn uống

Nên:

• Thực phẩm có tính mát, thanh nhiệt: Rau má, bí đao, mướp đắng, atiso, dưa hấu, các loại đậu (xanh, đen, đỏ)…
• Uống đủ nước (nước lọc, nước trà xanh, nước râu ngô, nước bông mã đề…).
• Ăn chín, uống sôi.

Kiêng:

• Đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ chiên xào, đồ nướng.
• Rượu, bia, thuốc lá, cà phê, đồ uống có ga.
• Thực phẩm có tính ôn nhiệt (như thịt dê, thịt chó, vải, nhãn, long nhãn…).

Sinh hoạt

• Tránh căng thẳng, stress, giữ tinh thần thoải mái.
• Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya.
• Vận động nhẹ nhàng, tập thể dục đều đặn (yoga, khí công, đi bộ…).
• Tránh làm việc trong môi trường nóng ẩm.

Tiên lượng và phòng ngừa

Tiên lượng: Nếu được chẩn đoán và điều trị sớm, đúng cách, bệnh thường có tiên lượng tốt. Tuy nhiên, nếu để bệnh kéo dài, có thể dẫn đến các biến chứng như viêm gan mạn tính, xơ gan, viêm túi mật, sỏi mật…

Phòng ngừa:

• Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng.
• Kiểm soát căng thẳng, stress.
• Vận động thường xuyên.
• Tránh môi trường nóng ẩm.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bệnh lý gan mật.

Chứng Can Đởm thấp nhiệt là một mô hình bệnh lý phức tạp trong YHCT, có liên quan mật thiết đến nhiều bệnh lý thực thể trong Y học hiện đại. Việc hiểu rõ cơ chế bệnh sinh, chẩn đoán chính xác và điều trị toàn diện là rất quan trọng để cải thiện chất lượng cuộc sống và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.

✅ #ĐÔNG_Y_ATHENA - #0912.954.289 一 Mời các Bác đặt lịch ạ 💖
1. #Châm_cứu_êm_gia_truyền (Thiền Châm)
2. #Bấm_huyệt trị liệu
3. #Vật_lý_trị_liệu
4. #Massage trị liệu 
5. #Xông_hơi thải độc
6. #Tắm_Bồn_Thảo_Dược
7. #Gội_Đông_Y 
8. #Thuốc_Đông_Y Nổi Tiếng Lưu Truyền 
❤ CHỮA TRỊ CHUYÊN SÂU:
1. #Đau_đầu, #Cổ_vai_gáy, Đau lưng, Đau nhức toàn thân, Tê bì tay chân, Lạnh tay chân
2. #Xương_khớp: #Thoát_vị, Thoái hóa, Thần kinh tọa ... #Nắn_chỉnh Xương Khớp: #Gù_lưng, chệch khớp 
3. #Tiền_đình, #Mất_ngủ, Căng thẳng thần kinh, Rối loại lo âu, Trầm cảm ... 
5. Hỗ trợ phục hồi Bệnh thoái hóa thần kinh #Run_Tay, #Pakinson, Bệnh nháy mắt "TIC" ...
6. Hỗ trợ Bệnh Nhân phục hồi sau #tai_biến, #đột_quỵ ... phục hồi sau chấn thương, phẫu thuật
7. Chữa #giảm_béo bằng Đông Y, #Giảm_cân hiệu quả
8. Phục hồi #Sinh_lý nam nữ, Tăng cường sức khỏe cho các cặp vợ chồng
9. Phục hồi các bệnh nặng, #Suy_Thận, #Gan, #Dạ_Dày, Tiêu_hóa, Huyết_Áp ... 
10. Các bệnh mãn tính khác...
✅ #CHÂM_CỨU_Ở_ĐÂU? #BẤM_HUYỆT_Ở_ĐÂU? #VẬT_LÝ_TRỊ_LIỆU_Ở_ĐÂU? 
ĐẾN ATHENA ĐỂ CHỮA TẬN GỐC BỆNH theo map dẫn đường 👉 https://maps.app.goo.gl/K22ECzGvZfk7J2Hc6
✅ ĐÔNG Y ATHENA - Chuẩn Đông Y, tự hào giúp hàng ngàn bệnh nhân thoát khỏi bệnh tật
Đặt Khám Miễn phí: 0912.954.289 
#Đông_Y_Athena #Lương_Y_Phạm_Đức_Tuấn (#Bàn_tay_vàng_Quốc_Gia) #Thầy_Tuấn_Châm_cứu 
👉 ĐÔNG Y ATHENA CÓ ĐÀO TẠO TRUYỀN NGHỀ - LH 0912.954.289